Iwaszkiewicz (nie)poznany


Ludwika Włodek "Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów"

Wiele już słów użyto, aby opisać życie i twórczość jednego z najlepszych, ale też najbardziej kontrowersyjnych polskich pisarzy i poetów XX wieku. Jarosław Iwaszkiewicz – bo o nim mowa, po raz kolejny, jednak w całkowicie nowej odsłonie, pojawia się na kartach książki „Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów” Ludwiki Włodek, prawnuczki autora i dziennikarki „Gazety Wyborczej”. Najnowsze wydawnictwo poświęcone twórcy „Panien z Wilka” to publikacja balansująca na granicy gatunków. Z jednej strony – opowieść. Utrwalona przez jednego z członków rodziny, która to jednak nie stanowi bezkrytycznego peanu na cześć znanego pradziadka. Opowieść, której daleko do typowej rodzinnej sagi umieszczonej w chronologicznych ramach „od-do”. Z drugiej strony to znakomity reportaż. Reportaż, nadbudowany na rzetelnych źródłach historycznych i świadectwach osób z otoczenia Iwaszkiewicza. Książka Włodek to kawał dobrej reporterskiej roboty okraszonej niebanalną anegdotą. Krytycyzm i stonowany subiektywizm (nie mogło być inaczej!) czynią z książki „Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów” całkiem zacny literacki kąsek. Zarówno dla entuzjastów autora, jak też jego przeciwników. Dla miłośników historii, ale też dla wielbicieli niebanalnych biografii. Jarosław Iwaszkiewicz w swoim dzienniku pod datą 26 grudnia 1976 zanotował: "Urodziła mi się dziś prawnuczka, Ludwika Włodek. Zadziwiające."

Autorka, której nie dane było w pełni poznać znanego pradziadka, w książce stara się nadrobić zaległości. Z zegarmistrzowską precyzją śledzi dzieje rodów Iwaszkiewiczów i Lilpopów (z tej rodziny pochodziła żona poety Anna), odszukuje najdawniejsze dokumenty, korzysta z pamięci swoich bliższych i dalszych krewnych, znajomych Iwaszkiewicza, zahacza o przedwojenną Ukrainę, kilka dłuższych chwil zatrzymuje się nad legendarnym Stawiskiem. A wszystko po to, aby lepiej poznać, ale też zrozumieć postępowanie przodka. Nie obawia się poruszać kontrowersyjnych tematów: homoseksualizm pisarza, późniejsza dewocja prababci Anny (zwanej przez bliskich Hanną), „służba” władzom PRL-u, bierna postawa wobec oporu innych ludzi pióra, pochówek w mundurze górnika podyktowany rzekomą sympatią do Edwarda Gierka. Rodzinne skandale i skandaliki – jak chociażby ucieczka praprababki Jadwigi z pianistą Józefem Śliwińskim lub ślub Jarosława i Anny, który bardzo niepokoił krewnych dziewczyny: 

"Rodzina Lilpopów nie podziela entuzjazmu Anny. Dla nich Jarosław Iwaszkiewicz był nędzarzem bez perspektyw. Już po ślubie teść pytał Jarosława: „I tak piórkiem, piórkiem będziesz zarabiał?".

W tej opowieści-reportażu znalazło się również miejsce na chwalebne karty historii rodu. Stawisko - dom instytucja, które stało się w czasie II Wojny Światowej schronieniem dla wielu osób uciekających z płonącej Warszawy. W czasie powstania znalazł tam schronienie chociażby Jerzy Andrzejewski z rodziną czy bracia Tatarkiewiczowie „jak zwykle szalenie eleganccy”.

Książka Ludwiki Włodek to ciekawy i co najważniejsze, przekonujący obraz rodziny z szalejącą i niespokojną historią w tle. Dwie wielkie wojny, konieczność wyborów, egzystencja pomiędzy tradycją a nowoczesnością, a w to wszystko wpisane życie i praca artysty, który chcąc nie chcąc musi sprecyzować własne istnienie, opowiedzieć się po którejś ze stron. „Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów” to książka, którą autorka stara się dookreślić wizerunek Jarosława Iwaszkiewicza w równej mierze dla czytelnika, ale jak również dla siebie, znaleźć własny przyczółek w tej opowieści. Włodek nie broni, nie krytykuje, nie upraszcza, nie sili się na obiektywizm. Pisząc – opowiada. Szanuje czytelnika zostawiając mu wiele miejsce na własną refleksje i przemyślenia. Chociażby dlatego warto!

Wszystkie cytaty za: Ludwika Włodek, „Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów”, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2012 r.


***

Recenzja opublikowana na portalu "Lubimy Czytać"

Komentarze

  1. mimo, że z Iwaszkiewiczem rozstałem się w szkole, to zawsze badzo mnie ciekawiły biografie i losy rodzin, dzięki za tę propozycje, pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tomasz -
      Iwaszkiewicz to wybitnie barwna postać w Polskiej literaturze a już jego biografie, dzienniki, wspomnienia etc. to wspaniała intelektualna przygoda. Dlatego książkę serdecznie polecam i równie serdecznie pozdrawiam :)

      Usuń
  2. O, przegapiłam jakoś tę publikacje.
    Świetnie, że o tym piszesz!

    Miłego dnia.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Owarinaiyume -
      bardzo się cieszę, że mogłam pomóc :)
      Ja teraz poluję na "Dzienniki" w/w pana. Ale cena powalająca!

      Serdeczności wielki :)

      Usuń
  3. Ostatnio się zrobił znowu taki szum wokół Iwaszkiewicza :). Na razie jestem średnio zainteresowana, ale gdyby to miało ulec zmianie- sięgam bez zastanowienia! ;)

    Pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń
  4. Luna -
    z Iwaszkiewiczem jest tak, że cyklicznie powraca. Trudno o bardziej kontrowersyjną i dwuznaczną postać w polskiej literaturze a co za tym idzie ciekawszą :)

    Ja pluję teraz na "Dzienniki" - to będzie kąsek.

    A książkę mimo wszystko polecam :)

    Serdeczności wielkie :)

    OdpowiedzUsuń
  5. mam słabość do Iwaszkiewicza, wielką słabość.
    dzięki za info o tej książce. wyszukam w księgarni.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Maciej Gierszewski -
      koniecznie. Dobra i co najważniejsze ciekawa pozycja. Polecam serdecznie i pozdrawiam :)

      Usuń
  6. Cenię Iwaszkiewicza, chcę wrócić do jego opowiadań i ciągle odkładam to na bliżej nieokreśloną przyszłość, zupełnie jak powieści Virginii Woolf. Może w wakacje nadejdzie ten sprzyjający moment. Na dzienniki też mam ochotę... ach, nie pierwszy raz rozbudzasz mój czytelniczy apetyt ;-)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Eireann -
      ja również opowiadania odkładam, odkładam i ....ODKŁADAM! Tak samo zresztą jak "Moby Dicka". I tak mi ciążą na sumieniu i tak mnie gryzą. Cholipka :)

      Bardzo się cieszę, że pomogłam :)

      Serdeczności wielkie :)

      Usuń
  7. Bardzo cenię Iwaszkiewicza, choć nie czytałam wszystkiego jego autorstwa. Parę lat temu zetknęłam się z jego esejami "Podróże do Polski" (jeśli nie mylę tytułu), które polecam. Intrygującą lekturą są "Dzienniki", których pierwszą część przeczytałam, druga czeka na chwilę uwagi z mojej strony już od roku, a trzeci tom zażyczę sobie chyba na prezent ;) Jakiś czas temu czytałam również wspomnienia córki pisarza z ich życia w Stawisku, ale za nic nie mogę sobie przypomnieć tytułu. Dzięki za polecenie ciekawej książki. :)

    OdpowiedzUsuń
  8. Kaye -
    ja bardzo, ale to bardzo chciałabym przeczytać "Dzienniki". Ale jak na razie czuję się finansowo pokonana ;) Mam w domu "Podróże do Polski", wiec chyba się skuszę...

    Serdeczności wielkie :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Hmmm, ja Ci tu truję o Iwaszkiewiczu, a na innym blogu doczytałam, że dzisiaj masz powitać na świecie synka :) Jakby co, z góry gratuluję! Mój synek też jest majówkowiczem :)
      A propos Dzienników, cena jest rzeczywiście "zaporowa", ale znalazłam księgarnię internetową, gdzie oferują trzeci tom z 20% obniżką i tak się zastanawiam, kogo wkręcić w taki prezent dla mnie ;)

      Usuń
    2. Kaye -
      bardzo dziękuję :)

      Iwaszkiewicz to zawsze miła odskocznia od myśli około macierzyńskich :)

      Ja przeszukałam aukcje allegro i nie jest tak źle jak myślałam :)

      Pozdrowienia dla całej rodzinki :)

      Usuń

Prześlij komentarz

Bardzo proszę o jawne wypowiedzi. Nie publikuję komentarzy anonimowych.